Türkistan Türklerinin özgürlük ve bağımsızlığı için mücadele eden, yazmış olduğu şiirlerle Türk Kurtuluş Savaşı'na ve Millî Mücadele'ye destek veren, düşünceleri nedeniyle 1937 yılında Stalin döneminde tutuklanan, Rus zindanlarında ağır işkencelerden geçirilen ve 4 Ekim 1938'de kurşuna dizilerek idam edilen Türkistan şairi ve düşünce adamı Özbek Türk'ü Abdülhamid Süleyman Çolpan'ı (Abdülhamid Süleymanoğlu), şehadetinin yıl dönümünde saygı ve rahmetle anıyorum. Ruhu şad, mekânı cennet olsun.

Fatih Mehmet Yiğit 

***

Şehit Şâir Abdülhamid Süleyman Çolpan'dan Türk Kurtuluş Savaşı Kahramanlarına

                              Tufan

(Anadolu Kışlağının Muzaffer Ordularına)

Ey İnönü, ey Sakarya, ey İstiklâl Erleri,

Misak-ı Millî’ye kadar durmadan ileri.

Bilmezler ki, cennet gibi toprağınız düşmanın

Bebekleri bile çiğneyen ayakları altında!

Bilmezler ki, sesiniz; haksız işgalcilerin,

İnsafsızca şamata ve saldırıları altında!

Bilmezler ki, “medeniyet beşiği”nde oturan

Cellâtların bütün açgözleri ve hırsları sizlerde;

Bilmezler ki, hürriyet diyerek gürültü koparan,

Kurtların aç gözleri altın dolu yerlerde.

Bilmezler ki, onlar sizi yaşamaya koymazlar,

Bilmezler ki, kanınızı damla damla içerler.

Bilmezler ki, onlar sakin halkı hiç sevmezler,

Bilmezler ki, toprak için insanlıktan geçerler.

Bilmezler ki, siz yoksullar son anda,

Böyle zalim düşmanların elinde,

Sonsuza kadar tutsak ve köle olmamak için

İstemeyerek elinize silah aldınız.

Ey İnönü, ey Sakarya, ey İstiklal erleri,

Yürü mazlum tufanının öç alguçı selleri...

Abdülhamid Süleyman ÇOLPAN,Taşkent-1922

HALK:

«Halk denizdir, halk tolkundur, halk küçtür, 

Halk isyandır, halk oddır, halk öçdir ... 

Halk kozgalsa (ayaklansa) küç yoktur kı tohtansın ; 

Kuvvet yok ki halk isteğin yok etsin. 

Halk isyanı salıtanatını yok kıldı, 

Halk istedi tac ve tahtlar yıkıldı. 

Halk istese azad (Özgür) bolsun bu ülke 

Ketsin onun başındagi kölanke ( gölge) 

Bir kozkalur, bir köpürür, bir kaynar, 

Bir intiler, bir havlıkar, bir oynar, 

Yokluğunda, açlıknı da yok eter, 

Öz yurtuna her nersege tok eter ... 

Bütün küçni halk içinden alaylık, 

Kuçak açıb halk içige baraylık.»

ŞEHİD TÜRKİSTAN ŞAİRİ ABDÜLHAMİD SÜLEYMAN ÇOLPAN (1897-1938)

GÜZEL TÜRKİSTAN

Guzel Türkistan senge ne boldu?

Sebeb vakitsiz güllerning soldu

Çemenler berbad kuşlar her feryad

Hemmesi mahsun bolmaz mı dil şad

Bilmem ne içün kuşlar uçmaz bahçeleringde

Birligimizning teprenmes tagı

Ümdimizning sönmez çıragı

Birleş ey halkım kelkendür çagı

Bezensin imdi Türkistan bağı

Kozgal halkım yeter şunca cevrü cefalar

Al bayrağıngni kalbim oygansın,

Kulluk, esaret barçası yansın,

Kur yengi devlet, yavlar örtensin

Ösib Turkistan kaddın kötersin!

Yayrab, yaşnab öz vetening gül bağlarında

Güzel Türkistan sana ne oldu

Seher çağında güllerin soldu

Çemenler berbad, kuşlarda feryad

Hepsi bir mahzun olmaz mı dilşad.

Bilmem niçin kuşlar ötmez bahçelerinde

Birliğimizin sarsılmaz dağı

Ümidimizin sönmez çerağı

Birleş ey halkım gelmiştir çağı

Bezensin şimdi Türkistan bağı

Uyan halkım bitsin artık bunca zulümler

Bayrağını al kalbin uyansın

Kulluk, esaretin herşeyi yansın

Kur yeni devlet düşmanlar ürksün

Yüce Türkistan göklere değsin

Yayıl yeşer öz vatanın gül bağlarında

Abdulhamit Süleyman Çolpan. (1938)

BOZULAN ÜLKEYE

Ey, dağları göklere selâm veren büyük ülke,

Niye senin başında kara bulutlardan bir gölge?

Cennetlerin kevseri gibi dupduru,

Sadeflerdeki inci tanesi gibi tertemiz

Serin sular dağdan aşağı süzülürken,

Damlaları yağmur gibi uçarken,

Niçin ağlar gibi inlerler?

Düşman var mı, diye dört bir yanı dinlerler?

Şakır şakır kaynayarak çıkan bulaklar

Her karanlık, korkunç gecenin çehresinden

Şifa isteyerek gelmesin der, duraklar.

Bu niye?

Anlat bana.

Gömgök, güzel otlakların basılmış,

Üstlerinde ne sürü var, ne yılkı,

Çobanları hangi dara asılmış?

At kişnemesi, koyun melemesi yerine

-Âh, ağlayış,

Bu niye?

Nazarlıklar, hamâyiller takınan,

Tarlalarda lâlelere bürünen,

Dağda taşta oyunlar kuran,

Koşuşan

Güzel kızlar, genç gelinler nerede?

Cevap yok mu göklerden de, yerden de,

Harâb olan ilden de?

At binince kuşlar gibi uçucu,

Erkin erkin havalan kucaklayıcı,

At sürünce uçan kuşu tutucu,

Uçan kuş gibi genç yiğitler nerede?

Dağların sahibi olan kartallar nerede?

Senin sağlam, sert bağrını yıllardan beri ezenler,

Sen bezsen de, lânetlesen de göğsünde gezenler

Senin hür toprağında hiç hakkı olmayan efendiler,

Niye seni bir kul gibi zalimce parçalar?

Niye senin gür sesin "git" demiyor onlara?

Niye senin erkli gönlün erk vermiyor kullara ?

Bundan başka niye vücudunda kamçıların saklayışı

Niye senin hayatında ümitlerin ölüşü?

Niye yalnız kan olmuştur ülüşün?

Niye bunca ümitsizdir duruşun?

Niçin gözlerinde tutuşan bir alev yok?

Niçin gecelerinde börülerin karnı tok?

Niçin gazabını uyandırmaz zehir-ok?

Niçin varlığında bu derece bozgunluk?

Niçin öç bulutu sellerini yağdırmaz?

Niçin güç tanrısı var gücüyle saldırmaz?

Gel, ben sana kısa bir destan okuyayım,

Kulağına eskilerden bir masal dokuyayım,

Gel, gözlerinin yaşını silip alayım,

Gel, yaralı tenlerini sorayım, şefkatle sarayım...

Niçin devrilen, yıkılan

Ağır tacın zehirli oku göğsünde?

Niçin düşmanlannı bir zamanlar

Yok edici demirli öç yok sende ?

Hey, hiçbir esareti kabul etmeyen hür ülke,

Niye senin boğazını sıkıp durur bu gölge?

ŞEHİT TÜRKÇÜ ŞAİR ABDÜLHAMİT SÜLEYMAN ÇOLPAN (1897 – 1938)

Türk şair Çolpan, Özbekistan Andican’da doğdu. Andican ve Taşkent’te üniversite öğrenimi gördü. Özbek Türkçesinin yanında Türkiye Türkçesini, Arapçayı, Farsçayı, Rusçayı da ileri derecede öğrendi. Doğu ve batı klâsiklerini okudu. İstanbul merkezli Türk edebiyatını yakından takip etti.

Çolpan çok yönlü bir sanatçıdır. Şiir, öykü, roman, tiyatro, gezi yazısı, deneme, makale, eleştiri türlerinde eserler vermiş ve tercümeler yapmıştır.

Çolpan, özgürlük sevdalısı, duygulu, korkusuz bir şairdir. Türk Ulusuna ve ulusal değerlerine bağlılığından, emperyalizme, işgale karşı çıkışından dolayı Sovyetler tarafından Sovyet düşmanlığıyla, Türkçülükle suçlanmıştır. Stalin döneminde pek çok Türk aydın gibi Çolpan da tutuklanarak, ağır işkencelerden geçirilmiş kurşuna dizilerek şehit edilmiştir.

Çolpan Batı Türkistan’daki Rus zulüm ve esaretini şöyle dile getirmiştir:

“Gülen başkalarıdır, ağlayan menem.

Oynayan başkalarıdır, inleyen menem.

Hürriyet masallarını işiten başka,

Kölelik şarkısı dinleyen menem.

Hür başkalarıdır, esir menem

Hayvan katarında sürülen menem”

Başlıca Eserleri

Şark Uygangen (Doğu Uyandı), Uyganış (Uyanış), Kuturgen Müstemlekeçiler (Kudurmuş Sömürgeciler), Tang Sirleri (Tan Sırları), Bulakler (Çeşmeler).

EMELÎN ÖLÜMÜ

Gönlümde ağlayan melekler kimler?

Şarkın anaları, civanları mı?

Karşımda ağlayan bu canlar kimler?

Kullar ülkesinin insanları mı?

Ne için onların seslerinde

Geçen asırların ahengi ağlar?

Ne için kaderin bütün rollerinde

Her hareket gönlümü neşter gibi doğrar?

Büyümek hayalleri uçtu mu göğe,

Bütün ümitleri düşman mı gömdü?

Ebedî esarete girdimi ülke,

Hayalde parlayan kandil mi söndü?

Necat yıldızını hayal mi sandı?

Bu kadar esirin hakkı, haklılığı

Bir avuç toprağa kurban mı oldu ?

Âkımın ateşinden çıkan alevler

Şarkın kalbinde akis bulmaz mı ?

Göğsümden boğuk çıkan naralar

Uyuyan gönüllere süzülüp akmaz mı ?

Her gece göklerde oynayan yıldız

Söylüyordu bana: "Hürriyet yıldızı,

Esir eller için sema gündüzü,

Gönülde kalacak onun bir izi."

O iz gözümün nurlarından hem

Yüksektir, ben onu öpmek istiyorum,

Eğer bulunmazsa bu yurtlardan hem

Göçüp uzaklara gitmek istiyorum.

Ağlayan, inleyen emel kızı mı?

Gökteki yıldızlar onun izi mi?

EMELNİN ÖLİMİ

Könglimde yığlagan melekler kimler?

Şarqnıft anaları, cüvanlarımı?

Qarşımda yığlagan bu canlar kimler?

Qullar ölkesinin insanlarımı?

Ne üçün ulamın tavuşlanda

Ötgen asrlarnıfl ahengi yığlar?

Ne üçün yazmışnıft oynaşlarıda

Her yüriş könglimni nişterdek tığlar?

Kenlik hayalleri uçdımı kökke,

Bütün ümidlemi yavlarmı kömdi?

Mengü tutqmlıkka kirdimi ölke,

Hayalde parlagan şamlarmı söndi?

Keçenin can alğıç qaranğılığı,

Necat yulduzını hayalmi bildi?

Şunca tutqunlarnm haqqı, haqlığı

Bir havuç tupraqqa qurbanmı boldı?

Âhımnm otıdan çıqqan şu'leler

Şarqnın kökregide bir cay tapmasmı?

Köksimden qısılıb çıqqan na'ralar

Uhlagan dillerge sılcıb aqmasmı?

Her keçe köklerde oynagan yulduz

Aytar edi mene: "Erklik yulduzı-

Tutqun eller üçün semâ kündüzi,

Köngilde qalğusı unın bir izi."

U bir iz közimnin nurlarıdan hem

Yüksekdir, men um öpmak isteymen,

Eğer tapılmasa, bu yurtlardan hem

Köçib yiraqlarge ketmaq isteymen.

Yığlagan, inregen emel qızımı?

Kökdegi yulduzlar unıfi izimi?

Abdülhamit Süleyman Çolpan

TÜRK BİLGELİĞİ