ESKİ TÜRK KÜLTÜR VE İNANCINDA YER ALAN “YER-SU” KÜLTÜ İLE ESKİ TÜRK DESTANLARINDA GEÇEN SU RUHUNDAN (GÖL AYGIRLARINDAN) TÜREYEN ATLARDAN BAHSEDİLEN MALATYA, SİVAS, TUNCELİ, ERZİNCAN, BİTLİS, KARS, TRABZON, KONYA VE KAHRAMANMARAŞ İLLERİMİZE AİT TÜRK EFSANELERİ VE EFSANELERE ADINI VEREN AYGIR GÖLLERİ Moğolistan Nalayh Türk Yazıtında Yer ve Su Kögimen... ïduq yer sub qan Teŋrid(e?)... Umay qatun... Günümüz Türkçesi ile: Kökmen / Gökmen (Tanrı’dan gelen) İduk Yer-Sub (Yer ve suyun koruyucu ruhu / meleği, Doğa Ana, Tabiat) Han Tengri’den (Evrenin yaratıcısı, egemenlik sahibi, Ulu Tanrı’dan) Umay Katun (Umay Anamız) (Moğolistan Nalayh Bengü Bitik Taşı / Göktürkçe Yazıt) Açıklama ve Kavramsal Çerçeve İduk / İye: Eski Türk inanç sisteminde İYE - İDE - İDUK - İZİ kavramları, günümüz terimleriyle "Koruyucu Ruh / Melek" anlamını taşımaktaydı. Meleklerin günahsızlığı, koruyuculuğu ve yardım ediciliği; İYE kavramından esinlenilerek ve türetilerek dilimize, düşünce dünyamı...