"Özü sözü doğru, içi dışı bir ol."

(Türk Atasözü)

576 yılında Gök-Türk ülkesine Bizans elçisi olarak gelen Valentinosa, Gök-Türk Kağanı Türk Şad şöyle söyler: "Yalanla aldatmak Romalıların işidir, biz Türkler yalan nedir bilmeyiz"

Nereden nereye?

"Türklerde güzellik, sevimlilik, tatlılık, edep, büyükleri ağırlamak, sözünü yerine getirmek, sadelik, öğünmemek, yiğitlik, mertlik gibi sayısız iyilikler görülmektedir"

(Kaşgarlı Mahmud, Divanü Lugat-it-Türk)

***

"Daima sözünde duran, hile bilmeyen, aldatmayı sadece savaşta yapan, ancak bu duruma bile üzülen ve engelleri aşmada son derece maharetli olmaları sebebiyle arap ordularını Türkler kadar titreten bir millet yoktur"

"Türk'e karşı hicbirsey duramaz. Hiçbir kimse onu yutulacak bir lokma olarak göremez. Türk ancak korkulması gerekenden korkar, ümitsiz bir şeyden medet ummaz. İçi de dışı da birdir. Yaltaklanma, münafıklık, riya, kibir, arkadaşlarına karşı fenalık, sahtekarlıkla başkalarının malını helal saymazlar"

(El-Cahiz)

***

İbn Hasul, Türklerin özelliklerinden şöyle bahseder : "Onlar yeyip içmede, dinlenip eğlenmede efendilerinden aşağı kalmak istemezler, onlarla eşit şartlarda olmak isterler. Ev, tarla işleri, temizlik ve hayvan bakıcılığı gibi kölelerin yapacağı adı işlere itibar etmezler. İki yüzlülük ve müdahane bilmezler. Riyakârlık, kötülük, yalan, iftira, hile, düzenbazlık ve dostlar arasına nifak sokma onların işleri değildir ve bunlara tamamen yabancıdırlar. Hirs ve heves onların dışındadır. Hile ile başkalarını malına konmayı uygun görmezler"  (İbn Hasul, Tafzilü'l-etrâk alâ sairi'l-ecnâd, Belleten IV(1940), s.40- 42 15; Anadolu Erenlerinin Kaynağı Horasan, Mürsel Öztürk, TC Kültür Bakanlığı Yayınları, Sayfa:15 )

Nasıl oldu da; Siyasetten ticarete, insani ilişkilerden sosyal hayata "yalan" toplumsal yapımıza egemen oldu ve bizi ahlaken çökertti?

Düşünüp sorgulamamız, yitirdiğimiz ahlaki değerleri yeniden kazanmamız lazım.

Günümüzde ülkemizde en tepeden en aşağıya en çok işlenen ve cezasız kalan suç; yalan ile aldatmak yani dolandırıcılıktır.

Dünyanın gelişmiş ülkelerinde; bir siyasetçi yalan söylese, halkını aldatsa, maddi menfaat temin etse; oy kaybeder, toplumsal olarak kınanır. Özür dileyip istifa etmek zorunda kalır. Ticarette bir tüccar müşteriyi aldatsa ticari itibari biter. Japonyada bunu yapan utancından harakiri ile hayatına bile kıyar.

Bizde tam tersi olur. Alkışlanır, sırtta taşınır.

Aziz Nesin "Zübük" romanında bunu anlatır. (Levent Kırca gibi) Komedyenler ve siyasi hiciv yapanlar bu konuyu işler hem güldürür hem düşündürse de; toplumun büyük kesimi düşünüp uyanmaz, hakikati kavrasa bile belki işine gelmez. 

Lafa geldi mi, Doğruluktan bahsolunur. Bireysel ahlak olarak yalan söyleyenden ve dolandırıcılardan uzak dururken; Toplumsal ahlak olarak tam tersini uygular.

Özümüze dönmeliyiz. Yoksa tarih; Türk-Şad dönemi Türklerini "doğruluk abidesi" olarak yazdığı gibi günümüz Türklerini "yalan dolan toplumu" olarak anacak. 

Töreli, Erdemli millet idik bir zamanlar.

Ne çabuk yitirdik onbinlerce yıllık değerlerimizi...

Öze dönmemiz, bizi biz yapan kaybettiğimiz tüm değerleri yeniden kazanmamız gerek. 

Ey Türk titre ve kendine gel.

Töreli, Erdemli Türk geri dön!

Fatih Mehmet Yiğit

Doğruluk, dost kapısıdır.

Asalet, duruluk ve doğruluktur..!

(Türk Bilge Eren H. Bektaş)

Cümleler doğrudur sen doğru isen,

Doğruluk bulunmaz sen eğri isen...

Sen doğru yolda ol da, varsın sanan eğri sansın; 

Sen kendini bildiğin sürece, doğru insansın...

( Bilge Eren Yunus Emre)

"Doğru ol, doğruluk yap, adın doğru olsun

Herkes seni doğru diye bilsin

Doğruluk giysisini koyup eğrilik

Giysisini giyme, en güzel kıyafet doğruluktur"

Atebetü'l-Hakâyık/Edib Ahmed bin Mahmud Yüknekî

 

"Bu söz eskiden söylenmiş bir atasözüdür: Doğru ol, doğruluk yap, adın doğru olsun."

Atabetü'l-Hakayık

Türk Bige Edip Ahmed Yükneki

TÜRK BİLGELİĞİ

Egri yorig kemişgil

Tetrü sakınç tarkargıl

Buyanıġ sevgil

Edgü kılınç kılgıl

Eğri (doğru olmayan, insana yakışmayan) tavır ve hareketi bırak,

Ters (kötü) düşünceleri kendinden uzaklaştır.

İyiliği sev; İyilik kıl, İyi ol

Uygur Türkleri

Turfan Yazıtlarından

(Görüg Bitik'ten)

 

İyiliktir, doğruluktur dinimiz  

Güzelliktir, arılıktır yolumuz  

Yiğitliktir, dürüstlüktür huyumuz  

Bir Tanrı’nın Türk kuluyuz...

Kurt Baba

 Rüzgar ne yöne dönerse dönsün,

Doğruluktan ayrılma.

Hâkka, Hakikate dön yüzünü...

İçi dışı bir, özü sözü doğru ol

Haktan yana, Halktan yana ol

Kötülüğe karşı, iyinin yanında ol

Zalime karşı, mazlumun yanında ol...

 

KURT BABA

          TÜRK BİLGELİĞİ