Doğu Türkistan, Kansu ve İç Moğolistan Türk Kaya Resimleri (Petroglyph‘leri)

Doğu Türkistan, Kansu ve İç Moğolistan kaya resimleri Moğolistan, Türkistan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Afganistan, Altay, Sibirya, Tataristan, Rusya, Ukrayna, İran, Ermenistan, Azerbaycan, Türkiye, Arap yarımadası, İsrail, Balkanlar ile aşırı benzerlik göstermektedir. Rahmetli Servet Somuncuoğlu’nun çalışmaları ile kıyaslanınca benzerlikleri görmek çok kolay olur. Genelde kaya resimleri dağlık bölgede yapılır, göğe yakın yerde ve yerleşim bölgelerini uzak yerlerde olur.

Burdaki kaya resimlerin en yoğun alanı Doğu Türkistan’ın kuzeyinde Atay dağları, Kazakistan sınırı, Moğolistan sınırı ama bütün Doğu Türkistan’da mevcut. Birde İç Moğolistan’da yoğun olarak mevcut. 

Bu kaya resimlerindeki motifler Türklerin günümüzdeki sanatımızda da mevcut olduğu için, bu kaya resimlerine Türk kaya resimleri diyoruz. Bu motifler halılarmızda, kilimlerinizde, el sanatı eşyalarımızda, camiilerimizde, kılıçlarımızda, mitolojimizde ve çoğu yerimizde önemli bir yeri olduğu için ve hiç olmazsa bu motiflerin mirasçısı olduğumuz için, bu kaya resimlerine Türk kaya resimleri diyebiliyoruz. Motiflerimiz genelde dağ keçisi, tekke, geyik, boğa idir. 

Doğu Türkistan, Kansu ve İç Moğolistan Türk kaya resimleri şimdiye kadar çok az bilinmektedir. Umarım bu çalışmadan sonra bilim adamlarımız, Doğu Türkistan, Kansu ve İç Moğolistan’a gidip araştırma yaparlar ve büyük ihtimal ile daha bulunmamış kaya resimleri ve belki yazıtlar da bulurlar.

Siyasi nedenlerden dolayı ve Çin devletinin bilime kapalı olması nedeniyle araştırma yapmak belki kimsenin aklına gelmemiştir veya çekinmişlerdir. Ama bundan sonra belki o böleye araştırmacılarımız daha çok gider.

Bu kaya resimlerin bir kısmı çok eski olduğunu tahmin ediyorum. Çünkü bazı resimler taşı taşa vurularak çizilmiştir. Demir ile çizilen kaya resimleri daha yenidir. Genel olarak ama kaya resimleri binlerce yıllık tarihi vardır.

Ama kaya resimlerinde yaş tespiti genel olarak bir sorun. Yaş tespitini anca organik malzeme ile mümkün, yani C14 metodu için organik malzeme gerekiyor.

Fotoğraflardaki tüm kaya resimleri Doğu Türkistan, Kansu ve İç Moğolistan

Zeki Şahingöz 10.7.2021